Home » bijen

Tag: bijen

Bijenzwerm scheppen op grote hoogte met een vorkheftruck

Op de website van de Bijenhoudersvereniging Utrecht e.o. staat een meldpunt bijenzwermen. Een bijenzwerm scheppen is erg leuk. Als imker help je iemand af van de Bijenzwem boven rolluikoverlast van een bijenzwerm en je helpt jezelf aan een nieuw volk. Dit was voor ons de reden om ons ook aan te melden voor de zwermlijst. Afgelopen vrijdag kwam op mijn telefoon een Whatsapp binnen: “Zwerm op bedrijventerrein in de Meern, hangt op ca. 4 meter hoogte aan een lamp tussen twee rolluiken. Ladder aanwezig.” Nou ben ik maar 1m92, dus die ladder vond ik een prettige gedachte. Ik ben meestal wat bangig als het gaat om werken op hoogte, maar dit was te dicht bij waar ik woon om te laten gaan. Dus ik ging erop af.

Zoom in op bijenzwerm

In de periode april-juni kunnen bijenvolken gaan zwermen. Het is het biologische beginsel van vermenigvuldigen door te delen. Een deel van het bijenvolk vertrekt uit de kast en neemt de koningin en een boel voer mee en gaat een ander onderkomen zoeken. Dit doen ze bijvoorbeeld als de ruimte in de kast te klein wordt. De bijenzwerm bouwt een nieuw bestaan op en het achterblijvende volk maakt een of meerdere nieuwe koninginnen. Op imkerpedia of op de website van de BVU eo kun je meer lezen over bijenzwermen. Een imker wil meestal niet dat zijn volk gaat zwermen, want het kost bijen en voer. Imkers in de stad willen ook geen zwerm, want dat geeft overlast.

Dit was geen grote bijenzwerm en interessant genoeg hing hij op twee plekken, een deel aan de lamp en een deel aan het dak. Maar hoe kom je daar nu makkelijk bij? Pieter van het koelbedrijf ernaast stelde voor om de heftruck erbij te pakken. Hij pakte een pallet op en reed eronder. Ik pakte de spullen die ik nodig dacht te hebben daarboven erbij: vegertje, kieps (bijenkorf) en mijn rook en klom op de pallet. Of ik wel tussen de vorken wilde blijven zitten. Toen ik eenmaal op 4 meter hoogte pal onder deze zwerm zat, leek dat me een goed idee.Bijenzwerm aan plantenbak

Normaal als je een bijenzwerm schept geef je een tik tegen de tak waar ze op zitten terwijl je de kieps eronder houdt. De bijen vallen er zo in. Als je de koningin maar hebt, loopt de rest van de bijen er ook in en kun je tegen het vallen van de avond je zwerm ophalen. Dat was hier lastig. Samsung Business Center geeft namelijk niet echt mee, dus die klap zou niet werken. Ik heb besloten om alles erin te vegen en dan te hopen dat het goed zou komen. Dat viel tegen. Toen ik eenmaal beneden stond was de lucht begeven van de bijen en zaten er niet heel veel in mijn kieps. Na een kopje koffie wachten was de korf leeg en bleken de bijen een andere plek te hebben gevonden. Daar kon ik ze wat makkelijker in de korf vegen en ’s avonds zaten de meesten er ook in.

Sinds zaterdagavond staat het volk op de stal in het Willem Alexanderpark. Binnenkort maar eens kijken of er een leggende koningin in zit. Van het koelbedrijf heb ik begrepen dat er geen bij meer hangt, dus de overlast is gelukkig voorbij.

Bijenfeestje

Afgelopen zaterdag was er feest in het bijenhuisje. Fiep was jarig en gaf een bijenfeestje. Samen met haar vriendinnen, zussen en ouders kwamen zij de bijen bekijken.

Observatiekast

Sinds dit voorjaar hebben we een mooie observatiekast in de bijenstal staan (deze observatiekast is mogelijk gemaakt door de handige meeuwen). Fiep en haar gasten konden hierin de bijen en het broed van heel dichtbij bekijken. De koningin met de roze stip hadden ze zo gevonden. Op de normale bijenkasten lagen afdekplaten met glas erin, zo konden ze ook een blik werpen in de normale kasten.
Terwijl de ene helft van de feestgangers in de bijenstal de honingbijen bekeek, ging de andere helft naar de eet- en pluktuin. Op zoek naar bijen en lekkere wijnbessen die daar nu groeien. De oregano stond in bloei en daar zagen we veel honingbijen en hommels.

Zaadbommen en bijenhotels

Na het bijen kijken en zoeken gingen de dames zaadbommen maken. Dit zijn bolletjes van klei, aarde en bloemenzaad die je, in het voorjaar op een regenachtige dag, op braak liggende stukken grond kan gooien. Uit de zaden zullen bloemen groeien waar bijen nectar in kunnen vinden.
Na het bezoek aan het Willem-Alexanderpark ging het bijenfeestje verder bij de jarige thuis. Later ontvingen we een foto van de meiden met een zelf gemaakt bijenhotel.

Bijenlessen

Dit voorjaar mochten Kees en ik aan honderden kinderen over honingbijen en imkers vertellen. De kleuters van basisschool Oog in Al hadden drie weken lang het thema ‘bijen en vlinders’ en een bezoek aan de bijenstal in het Willem-Alexanderpark paste daar natuurlijk helemaal bij. In de klassen vertelde ik over bijen en ik had veel spullen meegenomen om te laten zien, te voelen, te ruiken en te proeven. Daarna gingen we met de hele klas naar de bijenstal om de bijen in het echt te zien. Ongeveer honderd kleuters kwamen een kijkje nemen.

Groep 3 en 4 van basisschool op de groene alm kwamen ook naar de bijenstal in het Willem-Alexanderpark waar Kees ze ontving, de bijen liet zien en uitleg gaf over de bijen en imkeren. In park Transwijk namen we leerlingen uit groep 6, 7 en 8 van verschillende basisscholen mee naar de bijenstal voor Vliegend volk lessen van Utrecht Natuurlijk. Sommige leerlingen hielden tijdens de lessen een raampje uit de bijenkast vast.

Bij de peutergroepen in Hart van Noord zijn we ook langs gegaan met alle imkermaterialen, dode bijen , honing en een mooi prentenboek.

 

Koninginnen en zwermen

Het is lente en mooi weer. De bijen halen veel voedsel binnen, de koningin legt veel eitjes en de volken groeien daarom snel. Als het te vol wordt in de kast gaat het volk zwermen. Dan vertrekt de koningin met een deel van het volk. Half mei was een volk in het Willem-Alexanderpark ons te snel af en was er een zwerm in het park te zien. Bij de overige volken hebben we kunstzwermen gemaakt.

Kunstzwermen

Bij een kunstzwerm doe je de koningin en een deel van de bijen in een andere bijenkast. Het volk dat in de oude kast achterblijft zal nieuwe koninginnen maken. Na 13 dagen kijkt de imker of ze dat inderdaad gedaan hebben en haalt de koninginnen eruit voordat ze uit hun dop kruipen. Één koningin laat je achter in het volk. Zij gaat op bruidsvlucht en zal weer eitjes gaan leggen.

Koningin

Op moederdag liepen er zes koninginnen uit hun dop. De ‘koninginnendoppen’ herken je goed omdat ze veel groter zijn dan de gesloten broedcellen van werksters en darren. Teun (3 jaar), Thomas (4 jaar) en Sara (5 jaar) hadden geluk en zagen ze geboren worden.

Sfeerimpressie opening bijenstal in het Willem-Alexanderpark

Het is alweer een tijdje geleden dat de bijenstal officieel werd geopend. Door de geboorte van onze dochter hadden we nog niet de tijd gehad de foto’s te bekijken. Hierbij als nog een sfeerimpressie. Het een zeer geslaagde middag ondanks het regenachtige weer.

Onze dank gaat uit naar Jos, Jessica, Shafiq, Najib, Elmarie, Frouckje en Marieke die deze middag mede mogelijk hebben gemaakt.

 

 

 

 

 

 

 

Volksverhuizing

Gisteravond heeft Kees het eerste bijenvolk naar het Willem-Alexanderpark verhuisd. De Telegraaf kondigde deze volksverhuizing afgelopen vrijdag al aan, met een foto van Kees bij de nieuwe bijenstal. De gemeente Utrecht heeft mooie vogelkersbomen (prunus padus) voor de stal geplaatst en zal binnenkort ook nog een hoge grassoort planten. Hierdoor kan je niet meer voor de stal lopen. Zo kunnen de bijen rustig in en uit vliegen zonder dat zij tegen iemand aanbotsen of per ongeluk in iemands haren vliegen.

Volksverhuizing naar Willem-Alexanderpark, artikel in de Telegraaf op 1 april 2015
Volksverhuizing naar Willem-Alexanderpark, artikel in de Telegraaf op 1 april 2015

Vanmorgen zijn we even bij het volk wezen kijken. De zon was nog achter de wolken maar er was al veel bedrijvigheid voor de kast. Veel werksters kwamen terug met geel stuifmeel aan hun pootjes. Dit voorjaar zullen er nog meer bijenvolken verhuizen naar het park maar we wachten even tot het gras voor de stal is gepland.

 

Fibonacci en de bijen

Een tijdje geleden schreef ik een blog over wiskunde en bijen. Het blijft fascineren hoeveel interessante wiskunde in de natuur te zien is. Leuk was ook dat de site www.math4all.nl mijn blogje oppikte en op hun site zette. Dat motiveert om over wiskunde te blijven schrijven op deze weblog. Deze blog gaat over darren en de rij van Fibonacci. Dit is een reeks getallen waarbij elk getal de som is van de twee voorgaande getallen. De eerste twee zijn 0 en 1 daarna volgen dus 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89 en ga zo maar door.

Het huisblad van Natuurmonumenten, Puur Natuur, schreef in het laatste nummer over patronen in de natuur. Een voorbeeld dat ze noemden was de dar, de mannelijke honingbij. Voortplanting bij bijen is interessant, want de mannetjes, darren, hebben geen vader, alleen een moeder. Vrouwtjes, dat zijn werksterbijen en koninginnen, hebben twee ouders: een dar en een koningin. Dit komt omdat een dar uit een onbevruchte eicel voortkomt en een vrouwtjesbij uit een bevrchte eicel. Eén (1) dar heeft dus één (1) ouder, de koningin. De koningin is een vrouwtje en die komt voort uit een bevruchte eicel. Zij heeft dus een vader en een moeder, de dar waarmee we begonnen zijn, heeft dus twee (2) grootouders, een dar en een koningin. Deze twee grootouders hebben 1 (de dar) + 2 (de koningin) ouders. Onze dar heeft dus  drie (3) overgrootouders: 2 koninginnen een dar. 2 koninginnen hebben 4 ouders, een dar 1. De dar heeft dus 5 betovergrootouders. Reken rustig verder en we komen op de volgende reeks per generatie: 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34 … bijen als we de generaties naar boven oplopen en aannemen dat er geen inteelt plaatsvindt. De reeks 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34 is dus geen toevallige reeks. Het is de reeks van Fibonacci.

Zie hieronder de stamboom van een dar.

bijengeneraties volgens Fibonacci
bijengeneraties

Elke generatie bestaat dus uit het aantal bijen dat gelijk is aan het bijbehorende getal uit de rij van Fibonacci. Denk de dar uit generatie 1 weg en je ziet ook vanaf het vrouwtje in generatie 2 (kan in dat geval een werkster of koningin zijn) een deel vanaf de rij van Fibonacci.

Kijken we eens alleen naar de vrouwelijke voorouders van de dar. Hij heeft 1 moeder, 1 grootmoeder, 2 overgrootmoeders, 3 over-overgrootmoeders, 5 over-over-overgrootmoeders en ga zo maar door.

Kijken we nu eens naar de mannelijke voorouders van de dar. Hij heeft 0 vaders  (0 is ook wel het nulde getal van Fibonacci), 1 grootvader, 1 overgrootvader, 2 over-over-overgrootvaders, 3 over-over-overgrootvaders en ga maar door.

In elke lijn zien we de rij van Fibonacci terugkomen!

De verhouding tussen twee opeenvolgende Fibonaccigetallen is aan het begin van de reeks nog 1:1, 1:2, 1:1,5. Maar convergeert langzaam naar een in de wiskunde interessant getal. Laten we het zevende en het zesde getal eens op elkaar delen. Dat zijn 13 en 8. 13:8=1,625. Het negentiende en het twintigste getal zijn 6765 en 4181. Op elkaar gedeeld geeft dat 1,618. Je ziet we blijven in de buurt. Hoe verder je gaat hoe dichter je het magische wiskundige getal Phi ( φ) nadert. De verhouding 1:φ staat bekend als de mooiste verhouding die er is. En je komt hem in de natuur veel tegen. Zie ook dit filmpje dat ik onlangs op Facebook tegenkwam.

Bijzonder beestje hè, die honingbij?

Bijen verhuizen

Wellicht heb je het al opgemerkt, het bijenstalletje in het Willem-Alexanderpark is leeg. Een paar weken geleden hebben we de bijenvolken verhuisd. De volken zullen de winter elders doorbrengen.

Bijenstal in het Willem-Alexanderpark
De bijenstal stond niet op een handige plek in het eet- & plukgedeelte van het park. In overleg met de gemeente Utrecht en Rijkswaterstaat is er een nieuwe plek gekozen in de natuur- & educatietuin van het park. Deze winter zal de bijenstal daarnaartoe verplaatst worden.

Bijen verhuizen
Bijenvolken kan je niet zomaar en paar honderd meter verplaatsen. Als je de kast verplaatst binnen een straal van 5 km van de oude plaats, zullen de bijen terugvliegen naar de oude plek.  Als een bijenvolk meer dan 5 km verplaatst wordt, herkennen de bijen de omgeving niet meer. Ze zullen zich dan opnieuw oriënteren in de omgeving en de nieuwe plek onthouden. Daarom overwinteren de  bijenvolken uit het Willem-Alexanderpark op een andere plaats, meer dan 5 km van het park vandaan.

Kees gaat de vliegopeningen van de bijenkasten sluiten.
Kees gaat de vliegopeningen van de bijenkasten sluiten.

Voorjaar
In het voorjaar van 2016 verhuizen de bijen terug naar het Willem-Alexanderpark. Natuurlijk ben je dan weer van harte welkom om een kijkje te komen nemen in de bijenstal.

 

Bijen en honing op Vlieland

Afgelopen week waren wij op vakantie op Vlieland. Op Vlieland leven carnicabijen. Dat zijn rasbijen die gefokt en geselecteerd worden op bepaalde eigenschappen zoals: zachtaardigheid (ze steken niet snel) en vast op raat (ze blijven op de raat zitten als je een raampje uit de kast haalt). Je kan als imker je onbevruchte carnicakoningin naar Vlieland sturen en de koningin kan dan daar haar bruidsvluchten maken. Omdat er alleen maar carnicahoningbijen op Vlieland leven weet je zeker dat zij paart met carnicadarren en het bijenvolk dus raszuiver blijft en de goede eigenschappen behouden.

Natuurlijk wilden wij daar meer van weten dus gingen we op zoek naar de imker. Thuis troffen we hem niet aan maar op de markt stond hij Vlielandse honing te verkopen. Hij vertelde dat de Carnicakoninginnnen door de imkers naar Harlingen worden gebracht. Daar haalt hij ze op en vaart ze over naar Vlieland. Hij zorgt ervoor dat er veel darren in zijn volken aanwezig zijn en op een mooi veldje plaatst hij alle kleine kastjes waar de koninginnen en hun hofhouding twee weken zullen wonen. Bij mooi weer is 90% van de koninginnen bevrucht. Bij slecht weer (regen of veel wind) slechts 45%. Je hebt als imker dus geen garantie een bevruchte koningin terug te krijgen. Hij vertelde ons waar de bevruchtingsvolkjes worden opgesteld en daar hebben we nog even een kijkje genomen. Er staan nu geen bevruchtingsvolkjes meer, de bruidsvluchten vinden plaats in juni en juli. Wil je meer weten over carnicabijen van Vlieland en Schiermonnikoog, kijk dan hier.

De bijenvolken op Vlieland verzamelen ook honing. We hebben een potje zachte milde Oost-Vlielandhoning meegenomen en een pittigere en stevigere West-Vlielandhoning. Een heerlijke herinnering aan de vakantie.

Bijenvolken op Vlieland
Bijenvolken op vlieland

Landelijke Open Imkerijdag zaterdag 11 juli 2015

Het programma voor de landelijke open imkerijdag op 11 juli is rond:

  • Imkers Kees & Liesbeth laten je kennismaken met de bijenvolken en geven antwoorden op je vragen.
  • Fred Booy van DS landschaps-architecten geeft om 11.00 uur een wandeling over het park met als thema bijvriendelijke planten.
  • Frouckje maakt een mooie foto van je evt. als imker (€ 2,-).
  • Koop exclusieve, zelfgemaakte producten van honing en bijenwas zoals honing, handenzalf, lippen-balsem en bee’s wraps of zaden die een tuin bijvriendelijker maken.
  • Voor een klein prijsje is er koffie, (munt)thee en iets lekkers.
  • Schilder mee op een bijenkast.

Frouckje heeft het programma in een NBV-poster gezet en schreef er meteen een leuke blog bij. Deze is zeker de moeite waard om even te lezen.

Wij hopen je te ontmoeten op 11 juli!

Microsoft Word - poster-imkerijdagen-11juli15-a4.doc